والظاهر و الباطن و نظائر آنها را مى يا بى ، و به چشم خرد مينگرى كه جميع مخلوقات مسخر اويند ، و طغراى فرمانش بر همه نافذ است و جملگى در قبضه قدرت اويند و آسمان و زمين و آب و باران هوشمندند پس زمين و چرخ را دان هوشمند چونكه كار هوشمندان مى كنند و دائم بطاعت و صلوة پروردگار خودند ، أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يُسَبِّحُ لَهُ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ الطَّيْرُ صَافَّاتٍ كُلٌّ قَدْ عَلِمَ صَلاتَهُ وَ تَسْبِيحَهُ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ بِما يَفْعَلُونَ ( سوره نور آيه 42 ) وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ وَ النُّجُومَ مُسَخَّراتٍ بِأَمْرِهِ ( سوره اعراف آيه 55 ) از منوچهرى دامغانى يادى شود : نماز شام نزديك است و امشب مه و خورشيد را بينم مقابل و ليكن ماه دارد قصد بالا فرو شد آفتاب از كوه بابل چنان دو كفه سيمين ترازو كه اين كفه شود زان كفه مائل من و تو غافليم و ماه و خورشيد بر اين گردون گردان نيست غافل و تو نيز در طاعت و صلوتى ولى شاعر نيستى . اينكه در صلوتى و شاعر نيستى بعلم بسيط و مركب است كه در فص بيست و يكم بيان شد و ذكر خدا كه صلاتى است يعنى اطاعتى است كه اكبر اطاعتست